Print Friendly
آموزش مجازی سفیرفیلم

تدوین | درس دوازدهم: تصویربرداری برای تدوین

thumb12

در درس دوازدهم از سیر پیشرفته «تدوین» از آموزش مجازی سفیرفیلم با مبحث تصویربرداری برای تدوین آشنا شوید.

درس دوازدهم- تصویربرداری برای تدوین

پس از انتشار جزوه «درس یازدهم» از سیر «مقدماتی تدوین» در هفته گذشته، امروز درسنامه دوازدهم این سیر از آموزش مجازی سفیرفیلم منتشر شد.

در اين درس بنا داريم عينک تدوين را روي چشمان تصويربرداران بگذاريم و سپس پشت چشمي دوربين بنشانيمشان، البته مخاطبِ نکاتي که در اين درس مطرح خواهد شد علاوه بر تصويربرداران، کارگردانان نيز هستند؛ همان طور که مخاطب دو درس پيشين علاوه بر کارگردانان تصويربرداران نيز بودند.

قسمت زيادي از آنچه در دو درس گذشته ذيل عنوان کارگرداني براي تدوين آورده شد، در واقع در ارتباط با تصويربرداري نيز هست، اما از آنجايي که نقش کارگردان چه در هدايت و مديريت ميزانسن و چه در تصميم براي انتخاب قاب در موقعيت‌هاي داستاني بسيار زياد است و اين کار جزئي از تقطيع به حساب مي‌آيد ما آن‌ها را در حوزه کار کارگرداني عنوان کرديم.

474234241_7d1b0ae025_o

اما موارد و موقعيت‌هايي وجود دارند که تصويربردار يا مدير تصويربرداري استقلال بيشتري دارد و بعضي کارها نيز صرفاً در حوزه وظايف اوست. مثلاً در سينماي مستند يا به بيان دقيق‌تر در موقعيت‌هاي مستند و خارج از کنترل که با شکار رويداد در حال گذر مواجه‌ايم کارگردان ديگر کنترلي بر آنچه مقابل دوربين رخ مي‌دهد نداشته و بيشتر بايد حواسش را معطوف به آن قسمتي از رويداد کند که بايد در قاب تصوير ثبت شود. بنابراين فرصت کمي براي تنظيم قاب و ترکيب‌بندي کارگردان وجود دارد و تصويربردار بايد با استقلال بيشتري تصميم بگيرد. از اين گذشته در اموري مثل انتخاب ابعاد نما و حد دوري و نزديکي دوربين به موضوع و زاويه بهينه نيز عمده بار بر دوش تصويربرداران است.

بنابراين ضمن تأکيد بر نقش تصويربردار در رعايت نکات کارگرداني که در دو درس گذشته مطرح شد، در اين درس نکاتي را که اختصاص به حوزه کاري تصويربرداري دارد و ساير زمينه‌ها مثل کارگرداني و بازيگري و… در آن نقش کمتري دارند مطرح خواهيم کرد.

شروع و انتهای نما، حرکت يا سکون

راجر کريتندن توصيه مي‌کند در تصويربرداري از موقعيت‌هاي مستند تا جايي که امکان دارد و سوژه يا موقعيت از دست نمي رود، قبل از حرکت خواه حرکت موضوع باشد خواه حرکت دوربين، اندکي سکون نيز ضبط شود؛ چرا که برش زدن نماهايي که در آن‌ها دوربين چرخش افقي يا عمودي دارد، زوم مي‌کند و يا به روش دوربين روي دست گرفته‌شده‌اند، اگر مکث کوتاهي قبل از کنش اصلي وجود داشته باشد خيلي آسان‌تر مي‌شود.

وي اعتقاد دارد هرچند اين مکث مي‌تواند نوعي دخالت سبکي در کارگرداني به حساب بيايد اما به اين وسيله مي‌توان لحظه روان‌شناختي درست را برجسته‌تر ساخت و تأکيد دراماتيک موثرتري خلق کرد.

سکون ابتدی نما- صحنه های معرفی- پارک مرکزی ساعت پنج- 2

به نظر مي‌رسد ضمناً از اين طريق اتصال نماهاي ساکن به نماهاي متحرک نيز آسان‌تر خواهد شد و کمتر احساس پرش در بيننده به وجود خواهد آمد؛ از طرف ديگر وجود اين سکون‌ها قابليت و امکانات تنظيم ضرباهنگ فيلم را براي تدوينگر بيشتر مي‌کند. اما اين قاعده در مورد اتصال نماهايي که در جريان يک کنش پر تحرک و سريع است طبيعتاً صادق نيست.

بازيافت تصاوير

بعضي تصويربرداران حاضر نيستند تصاوير داراي اشکالات فني خود را نگه‌دارند و تمايل دارند آن‌ها را نابود کنند تا به دست تدوينگر نرسد، اما از اين نوع تصاوير استفاده‌هاي موثر و دراماتيکي مي‌توان کرد. اشکالاتي نظير خروج تصوير از وضوح، محو شدن و وضوح مجدد آن، شل شدن پيچ سه پايه دوربين و تيلت ناخواسته، ورود بوم صدا به کادر و لحظات نصب دوربين و حتي حرکات بسيار سريع و شلاقي دوربين در چرخش افقي بين دو نفر، سردرگمي تصويربردار در انتخاب موضوع و تکان ها و حرکات مضر. چيزي که امروزه چنان رايج شده است که حتي در بعضي موارد تصويربرداران عامدانه آن‌ها را خلق مي‌کنند.

نمونه استفاده از خرابکاری های تصویربردار

علي‌رغم رواج بيش از حد، اين نوع نماها در مصاحبه‌ها و نماهنگ‌ها هنوز هم جذابيت‌هاي بصري دارند و هنوز خيلي در آثار عروسي کارها مشاهده نمي‌شوند.

تداوم در مستند

بعضي از قواعد تداوم در سينما عمومي و فارغ از مستند يا داستاني بودن موقعيت‌ها هستند، وابسته به ساختار فيزيولوژي ادراک انسان بوده و در همه موقعيت‌ها بايد رعايت شوند، مسئله خط نگاه و رعايت خط فرضي صرفاً به اين دليل که ما در حال تصويربرداري از واقعيت هستيم از بين نمي‌رود و رعايت نکردنشان به همان اندازه احساس مخاطب را وارد مخلوط کن مي‌کند که در سینمای داستانی. تداوم زمان و کنش بايد در مقابل دوربين حفظ شود و همان طور که در درس‌هاي قبلي گفتيم سيگار کشيدن، خوردن و آشاميدن و چيزهايي از اين قبيل مي‌توانند دردسرهاي بزرگي براي تدوينگر ايجاد کنند؛ اما در مجموع هر فيلم‌ساز عاقل و بالغي متوجه خواهد شد که جريان اصلي فيلم اهميت بيشتري دارد و در انتخاب بين پيشبرد متن اصلي فيلم و يا رعايت تداوم آنچه که بايد قرباني شود چيست.

يکي از موارد شکست خط فرضي در مستند اوقاتي است که تصويربرداري با دو دوربين انجام مي‌شود و به دليل مستند بودن موقعيت تصويربرداران از فاصله و زاويه‌اي که با يکديگر دارند غافل شده و پاي ميز تدوين بعد از اينکه موقعيت مذکور به کلي تمام شده و هيچ راه برگشت و اصلاحي وجود ندارد تشت رسواييشان از بام مي‌افتد.

در صورتي که فضاهايي که قصد تصويربرداري از آن‌ها را داريم از قبل شناسايي شوند فرصت‌هاي بيشتري براي خلق اتصالات گرافيکي قوي‌تر با نماهاي بعدي به دست مي‌آيد، و از اين طريق تداوم بصري بهتر رعايت مي‌شود. مثلاً ترکيب‌بندي قاب مصاحبه در موقعيت الف طوري تنظيم شده‌است که دقيقا در مصاحبه ب.

نمای معرف

در مستندهای شخصيت نگار غالباً فضايي که شخصيت در آن زندگي يا کار مي‌کند کمک بزرگي به شخصيت‌پردازي اوست، بنابراين نمايش فضاي کار و زندگي يک شخصيت نقش بسزايي در شناخت مخاطب از او خواهد داشت و گرفتن چند نماي معرف از محيط‌هاي اين‌چنيني در طيف زيادي از مستندها مي‌تواند موثر باشد.

البته نبايد فراموش کرد که در مصاحبه با افرادي که شناخت شخصيتشان نقشي در پيشبرد جريان فيلم ندارد، معرفي و پرداخت شخصيتي آن‌ها امري زائد و آفسايدي آشکار خواهد بود. مثلاً در نظر بگيريد از يکي از مغازه‌داراني که شاهد يک ماجراي دزدي در بازار بوده‌اند قصد مصاحبه‌اي کوتاه داشته باشيم و قبل از مصاحبه با او نماهايي از نحوه تعاملات و اخلاق کسب وکار او را بخواهيم نمايش دهيم.

ThCntrlPrkFv-2012-720p_IMDB-DL.Com.mp4_snapshot_01.30.29_[2014.08.25_08.06.10]

نمونه ای از نمای معرف

جزئيات مهم

در حال تصويربرداري و بعد از آن اگر اشيايي هستند که به محتواي نماهايي که گرفته‌شده مربوط‌اند، اما در نماهاي اصلي‌ به روشني تصويربرداري نشده‌اند، بهتر است از آن‌ها نماهايي تکميلي بگيريد، اما بايد دقت داشت که اين نماها با حال و هواي غالب صحنه هماهنگ باشند تا بتوان از آن‌ها به عنوان نماهاي مياني، زاويه ديد، پوششي و … استفاده کرد. چنين جزئياتي مي‌تواند به جريان اصلي فيلم تنوع بخشيده و کار را از کسالت بار شدن نجات بخشد، اين موضوع در مورد مصاحبه‌ها بيشتر اهميت دارد.

بايد دقت کرد در تصويربرداري از اين جزئيات تفاوت فاحشي در توازن سفيدي، نوع عدسي دوربين و به طور کلي فضاي گرافيکي نما با نماهاي قبل وجود نداشته‌باشد.

يک جفت چشم و گوش اضافه قرض کنيد

مستندسازان براي اينکه بتوانند تصميم بگيرند چه قسمت‌هايي از رويداد در حال گذر را بايد گرفت، لازم دارند از چشم ديگر خود (جز آن چشمي که منظره ياب دوربين فشرده است) و همين طور گوش‌هايشان به همان اندازه و حتي بيشتر استفاده ‌کنند. اگر شما چشم و گوشتان متوجه آنچه بيرون قاب روي مي‌دهد نباشد، هر يک از واکنش‌هاي شما به تغيير کانون توجه صحنه، بدل به حرکتي مي‎‌شود که ناشيانه و دير انجام گرفته است.

بنابراين توصيه مي‌شود در موقعيت‌هاي خاص و رويدادهايي که هر آن احتمال بروز اتفاقي در آن‌ها مي‌رود به ازاي هر دوربين دو نفر در صحنه حضور داشته باشند تا يک نفر مشغول تصويربرداري شده و ديگري از مهم‌ترين اتفاقات او را باخبر کند، اي بسا تصويربرداري در يک رويداد بزرگ مثل راهپيمايي روز قدس در حال ثبت رژه نيروي انتظامي، چند متر آن طرف تر راهپيمايي بيماران سرطاني در حمايت از مردم فلسطين را از دست بدهد.

تصويربرداری هدفمند

براي چندمين بار تأکيد مي‌کنيم گناه کبيره در مستندسازي اين است که فيلم بگيريم بدون اينکه بدانيم چرا اين کار را مي‌کنيم. در درس‌هاي اوليه اين دوره هم دراين‌باره مفصلاً روضه خوانده‌ايم، اين کار يعني نمي‌دانيد که فيلم واقعاً درباره چيست و يا اين توهم احمقانه که گويا اتاق تدوين جايي است که در آنجا مي‌توان به شيوه‌اي معجزه‌آسا از دستمايه‌اي بي‌ربط غذايي لذيذ پخت.

نتيجه اين طرز تفکر مستندهايي هستند که مي‌کوشند به کمک گفتار متني دائمي با سيل واژگاني که انبوهي از ايده‌هاي درهم برهم را بيان مي‌کنند، خود را از مهلکه نجات دهند؛ ايده‌هايي که يک ريال نمي‌ارزند. از اين گذشته هر تدوينگري حاضر نيست زحمت يا در واقع شکنجه تماشا و سرهم کردن راش‌هاي بي‌سروته شما را تحمل کند، حتي اگر موضوع و سوژه جذاب باشند اين احتمال وجود دارد که در ميانه‌هاي کار تدوينگر شما را با حوضتان تنها بگذارد و شما بمانيد و کوهي از راش‌ها و ايده‌هاي ناتمام و نامفهوم و زمان از دست رفته و اي بسا به کلي کنار گذاشتن پروژه براي وقتي که حسابي حوصله خواهيد داشت، وقتي که معمولاً به اين سادگي دست نمي‌دهد.

درست است که هر موضوعي مي‌تواند اساس کار يک مستند قرار گيرد، اما اگر شما از پيش به رويکردتان به اين موضوع نينديشيده باشيد، موقع تصويربرداري هيچ کانون توجهي برايتان وجود نخواهد داشت و وقتي بخواهيد در اتاق تدوين تفسير و نگاه خود به موضوع را در فيلم برجسته کنيد، ديگر خيلي دير خواهد بود.

پرسش و پاسخ

چنانچه پیرامون این درس پرسشی دارید، از بخش زیر برای ما ارسال کنید:

نام شما:*

ایمیل شما:*

تعداد بازدید:2,831
۳ دیدگاه
  1. با سلام و عرض خسته نباشید.خیلی عالی بود فقط اگر بخواهیم کل دروس آموزشی رو از اول دانلود کنیم به کدوم قسمت سایت باید مراجعه کنیم…بیزحمت راهنمایی کنید.یاعلی

    • سلام
      فعلا تجمیع شده جزوات روی سایت قرار داده نشده است. در صورت تمایل بایستی تک تک جزوات را از هر درس دانلود کنید.
      باتشکر

  2. سلام
    بعضی از فایل های پی دی اف رمز می خواد
    چه رمزی وارد کنیم؟

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*


*

RSS