Print Friendly
آموزش مجازی سفیرفیلم

رنگ و فیلتر | درس هشتم: فیلترهای مادون‌قرمز و UV

amouzesh 5-8

در درس هشتم از سیر جدید «رنگ و فیلتر» از فصل تصویربرداری آموزش مجازی سفیرفیلم با فیلترهای مادون‌قرمز و UV آشنا شوید.

درس هشتم- فیلترهای مادون‌قرمز و UV

در درس گذشته به بررسی کنتراست و فیلترهای جلوه‌های ویژه پرداختیم. در این درس از سیر «رنگ و فیلتر» آموزش مجازی سفیرفیلم به بررسی فیلترهای مادون‌قرمز و UV می‌پردازیم.

فیلترهای مادون‌قرمز:

امواج مادون‌قرمز امواج الکترومغناطیسی هستند که دارای طول موج بلندتری نسبت به نور مرئی می‌باشند. این امواج به دو دسته تقسیم می‌شوند:

۱. «مادون‌قرمز نزدیک» که طول موجی بین 700nm تا 900nm دارد و در تصویربرداری و عکاسی هنری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
۲. «مادون‌قرمز دور» که در تصاویر «دمانگار» مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در مورد مادون‌قرمز هنگامی که از «فیلتر مادون‌قرمز» نام‌برده می‌شود می‌توان از آن دو معنی برداشت کرد:

۱. فیلتر مادون‌قرمز فیلتری است که تنها اجازه عبور اشعه مادون‌قرمز را داده و طیف مرئی از آن عبور نمی‌کند و یا این که به صورت حداقلی عبور می‌کند. این فیلتر برای عکاسی مادون‌قرمز بر روی دوربین‌هایی که قابلیت ثبت اشعه مادون‌قرمز را دارند (دارای سنسوری هستند که اشعه مادون‌قرمز را ثبت می‌کند و یا نگاتیو حساس به مادون‌قرمز دارند) نصب می‌شود.

۲. معنی دوم برعکس آنچه ذکر شد است، یعنی فیلتری که مانع عبور اشعه مادون‌قرمز می‌شود و تنها طیف مرئی از آن می‌گذرد. این فیلتر‌ها بر روی بعضی از دوربین‌های دیجیتال وجود دارند و بین عدسی و سنسور قرار می‌گیرند. به دلیل اینکه سنسورهای دیجیتال به طور عادی قابلیت ثبت اشعه مادون‌قرمز را دارا می‌باشند، این فیلتر را قرار داده تا امواج مادون‌قرمز در فوکوس اتوماتیک، نورسنجی و ثبت تصویر طبیعی دوربین، اخلال ایجاد نکنند. معمولاً برای اشتباه نشدن بین این دو نوع فیلتر، از این فیلتر با عنوان «فیلترِ سد کننده مادون‌قرمز» یا «فیلترِ سد کننده IR» نام برده می‌شود.

ir-photography1

برای عکاسی در طیف مادون‌قرمز، در دوربین‌های آنالوگ می‌بایست ابتدا از نگاتیو حساس به مادون‌قرمز استفاده کرد و سپس با قراردادن فیلتر مادون‌قرمز مانع عبور طیف مرئی شد. در دوربین‌های دیجیتال این امر کمی متفاوت و مشکل‌تر است. در بعضی از دوربین‌ها با توجه به ساختار آن‌ها نمی‌توان تصاویر مادون‌قرمز را به خوبی ثبت کرد،‌ حتی اگر فیلتر سد کننده مادون‌قرمز را حذف کنیم. مثلاً دوربین‌هایی که از ساختار 3 سنسوری استفاده می‌کنند به دلیل استفاده از منشور برای انحراف طیف‌های رنگی نمی‌توانند تصاویر مادون‌قرمز را درست ثبت کنند. (سیستم انحراف نور در منشور با توجه به طول موج آن نور عمل می‌کند و به علت تفاوت طول موج مادون‌قرمز، این موج به گونه‌ای دیگر شکسته شده و منحرف می‌شود.) بهترین نوع سنسور برای ثبت تصاویر مادون‌قرمز،‌ سنسورهای «foveon» هستند که بیشتر در سری SD دوربین‌های «Sigma» به کار می‌روند. این سنسور‌ها به دلیل ساختار سیلیکونی و لایه‌ای که برای ثبت رنگ‌ها دارند می‌توانند به خوبی تصاویر مادون‌قرمز را ثبت کنند. البته در این دوربین‌ها نیز فیلترِ سد کنند مادون‌قرمز وجود دارد که می‌توان آن را به راحتی برداشت. در عکاسی و تصویربرداری دیجیتال نیز می‌بایست از فیلتر‌های مادون‌قرمز استفاده کرد تا نور مرئی به سنسور نرسد.

 X3_vs_mosaic_new

مقایسه ساختار دو نوع فیلتر رنگی سنسورها- Foveon X3 (بالا) و موزاییکی (پایین)

تصاویر که با امواج مادون‌قرمز ثبت می‌شوند حالتی رویا گونه و رنگ‌پریده را ایجاد می‌کنند که به «wood effect» معروف است. این نام‌گذاری به خاطر پیشروِ این فنِ عکس «Robert W.Wood» است، کسی که برای اولین بار این پدیده را به طور نظری مطرح کرد. از خصوصیات «Wood effect» تیره شدن آسمان و سطح آب به دلیل بازتاب کم امواج مادون‌قرمز، حذف اثر رطوبت و غبار موجود در هوا و رنگ‌پریده شدن برگ‌ها، درخت‌ها و چمنزارها است. تصاویری که با تکنیک مادون‌قرمز گرفته می‌شوند در دسته تصاویر «false color» یا «رنگ کاذب» قرار می‌گیرند.

Robert_Williams_Wood

Robert W.Wood مطرح کننده «Wood effect»

wood

تصاویر رنگ کاذب تصاویری هستند که ترکیب رنگی متفاوتی از سه رنگ اصلی باهم آمیخته‌ شده و چشم انسان به گونه‌ای متفاوت با این رنگ‌ها در تصویر رو به رو می‌شود. در تصاویر رنگ کاذب رنگ اشیاء و سوژه‌ها جابه‌جا شده و تصویر خلق‌شده، ترکیب رنگیِ متفاوتی با یک تصویر طبیعی خواهد داشت.

چند نمونه تصویر گرفته‌شده با تکنیک مادون‌قرمز:

19821272.RoomwithaView

xanthorrhoea-infrared-photography1

blue-sky-infrared-photography2

Header529

allard

800px-Visible_Spectrum_vs_IR_

در تصویربرداری و عکاسی مادون‌قرمز باید به چند نکته توجه کرد:

۱. به علت وجود اشعه مادون‌قرمز به تنهایی، سیستم فوکوس خودکار دوربین می‌تواند دچار مشکل شده و سوژه خارج از فوکوس قرار بگیرد. به همین دلیل باید قبل از تصویربرداری با استفاده از چشمی یا نمایشگر دوربین، از واضح بودن تصویر اطمینان حاصل کرد.

۲. به علت اینکه در این نوع تصویربرداری سنسور دوربین تنها نور مادون‌قرمز را درک می‌کند، باید این دقت را داشته که نورسنجی تصویر با آنچه که چشم ما از محیط می‌بیند متفاوت است. این تفاوت معمولاً به گونه‌ای است که تصویر مادون‌قرمز نسبت به تصویر عادی، نیاز به نوردهی بیشتری دارد.

دوربینهای دمانگار:

دوربین‌های دمانگار دوربین‌های (معمولاً) دیجیتالی هستند که با مادون‌قرمز دور کار می‌کنند. تصاویر این دوربین‌ها عمدتاً به صورت طیف رنگی است که هرچه رنگ به قرمز نزدیک‌تر باشد جسم گرم‌تر و هر چه به آبی نزدیک‌تر باشد جسم سردتر است. این دوربین‌ها در تحقیقات صنعتی، پزشکی و ستاره‌شناسی کاربردهای فراوانی دارند. به علت حساسیت بالای این دوربین‌ها به دما، سنسور این دوربین‌ها همواره می‌بایست در دمای پایینی باشد تا از ایجاد نویز بر روی تصویر جلوگیری شود. مدل‌های ارزان‌تر و حساسیت کمتر از دوربین‌ها وجود دارد که به طور معمول برای سیستم‌های حفاظتی مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال از این دوربین‌ها نیز می‌توان برای خلق تصاویر نوع و خلاقانه استفاده کرد.

 454135

Flareup-sbs3

دوربین دمانگار (بالا)/ تصویر دمانگار (پایین)

فیلتر UV یا ماورای بنفش:

این فیلتر رایج‌ترین فیلتری است که در دوربین‌ها استفاده می‌شود. خصوصیات این فیلتر عبارت‌اند از :

۱. این فیلتر‌ها با سد کردن اشعه ماورای بنفش (که چشم انسان قادر به درک آن نیست) سبب می‌شوند که رنگ و نور محیط طبیعی‌تر ثبت شود. با استفاده از این فیلتر آسمان کمی تیره‌تر شده و رنگ آن به رنگی که چشم می‌بیند می‌کند میل می‌کند.

۲. «فاکتور فیلتر» فیلترهای UV قابل صرف‌نظر کردن است و به علت ارزان بودن می‌توان به عنوان محافظ عدسی در برابر گرد و خاک، اثر انگشت و یا ضربه‌های کوچک، نیز از آن‌ها استفاده کرد.

20130506121357uv_lrg

تفاوت تصویر با فیلتر و بدون فیلتر UV

فیلتر‌های «Skylight» نیز همانند فیلتر‌های UV عمل کرده و اشعه ماورای بنفش را جذب می‌کنند؛ با این تفاوت که فیلتر‌های Skylight ته رنگ صورتی و فیلتر‌های UV ته رنگ زرد دارند. هر دوی این فیلتر‌ها کمی رنگ تصویر را گرم‌تر می‌کنند مخصوصاً در صحنه‌های برفی یا تصویربرداری در سایه که به علت غلبه ماورای بنفش، رنگ تصویر به سردی رفته و رنگ‌های سفید به آبی می‌زنند.

mini-DSC_8207

 فیلتر Skylight (پایین)

پرسش و پاسخ

چنانچه پیرامون این درس پرسشی دارید، از بخش زیر برای ما ارسال کنید:

نام شما:*

ایمیل شما:*

تعداد بازدید:4,245
بدون دیدگاه

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*


*

RSS