Print Friendly
آموزش مجازی سفیرفیلم

خلاصه آینه جادو | درس دوازدهم: تاملاتی در ماهیت سینما ۴

۰۹ TaAmolat dar mahiat cinema 04

در درس دوازدهم از سیر «خلاصه آینه جادو» آموزش مجازی سفیرفیلم، با ادامه مطالب درس یازدهم در مورد ماهیت و ذات سینما در اندیشه شهید آوینی آشنا شوید.

درس دوازدهم – تاملاتی در ماهیت سینما ۴

پس از پایان انتشار درس یادهم از سیر جدید «خلاصه آینه جادو» از آموزش مجازی سفیرفیلم، امروز در درس دوازدهم از این سیر به ادامه بررسی ماهیت و ذات سینما از دیدگاه شهید سیدمرتضی آوینی می‌پردازیم.

۸. گفته شد سینمایی که می‌خواهد در خدمت اسلام باشد باید روی خطاب خویش را به فطرت انسان بگرداند. آنان که در معضلات مربوط به ماهیت سینما خوب اندیشیده باشند، می‌دانند که روی گرداندن به فطرت، به یک تحول اساسی در سینما منجر خواهد شد.

سینما از آن نظر که یکی از مظاهر فرهنگی تمدن غرب است، مستقیماً مبتنی بر علوم انسانی است. در این نحوه‌ی نگرش، که مع‌الأسف در عالم کنونی عمومیت یافته، انسان اصلاً حیوان است و نطق و عقل صرفاً وجه تمیز اوست از سایر حیوانات. با این تعریف حقیقت وجود انسان در اثبات حیوانیتش به ظهور می‌رسد، حال آنکه در تفکر اسلامی، بالعکس، حقیقت وجود انسان در اعراض از تعلقات حیوانی و تنزّه از ضعف و نقص رخ می‌نماید. بدن حیوانی مرکوبی است که خلق شده تا انسان را از صراط دنیا بگذراند و او را از دام گه حادثه به بهشت اعتدال بازگرداند.  مَثلِ انسانی که حوایج حیوانی وجود خویش را اصل بینگارد، مَثلِ راکبی است که با اسب خویش همه‌ی عمر در طویله سر کند… و این معنا در روزگار ما تحقق یافته است؛ آدمیان، بی‌خبر از روح الهی خویش و آن عالم شگفت‌انگیزی که در وجودشان نهفته است، خود را حیوان می‌انگارند و همه‌ی عمر در طویله‌ی تن حیوانی خویش سر می‌کنند. البته در همه‌ی اعصار بوده‌اند انسانی‌هایی که این‌گونه می‌زیسته‌اند، اما وجه تشخص این روزگار در آن است که این تفکر توجیه علمی یافته و صورت تمدن گرفته است.

۱۶۸۳۵۸۹-poster-p-1-bulls-will-always-be-suits-second-skins-animals-dressed-up-high-fashion

آیا ممکن است که اعمال ما فارغ از انگیزه‌ها یا غایات اعتقادی‌مان انجام شود؟ صورت تمدن نیز همواره تابع غایاتی است که به تلاش‌های انسان‌ها جهت میدهند و مگر نه اینکه تلاش‌های نیز متناسب با جایگاهی است که انسان برای خود در عالم وجود قائل است؟ اگر ما بخواهیم مظاهر کنونی تمدن غرب را در خدمت اهداف متعالی اسلام استخدام کنیم، باید بتوانیم پیش از هر کار، نیازهای حقیقی انسان را از نیازهای کاذبش تشخیص دهیم و این کار جز با عنایت به غایاتِ کمالیِ انسان ممکن نیست.

بشر امروز غایتِ توسعه‌یافتگان اقتصادی را از توجه به نیازهای حیوانی خویش اخذ کرده است. تعریف وارونه‌ی انسان در تفکر معاصر او را از این معنا غافل کرده است که در نتیجه اصالت دادن به نیازهای حیوانیِ آدمی زاد لاجرم او را از وصول به غایات فطری خویش، که تعالی روحانی است، بازخواهد داشت.

سینما و تلویزیون نیز به‌جای آن که با اتکای به کمالات انسانی، بشر جدید را در عبور از نیازهای حیوانی و لبه بر جاذبه‌های شیطانی درون خویش یاری دهند، بالعکس، با اثبات حیوانیت بشر و اتکای بر نقایص و ضعف‌های او طرقی اختیار کرده‌اند که هرچه بیشتر به تحکیم اسارت آدمی زادگان در این باتلاق عفن انجامد و راهه‌ای خروج را بیش از بیش بر آن‌ها می‌بندد.

اگر ما بخواهیم در سینما روی خطاب خویش را همچون انبیا به فطرت الهی انسان بگردانیم (که برای استخدام سینما در خدمت اهداف متعالی اسلام چاره‌ای جز این نیست) باید «کیفیت تأثیرگذاری عناصر بیانی سینما» را خوب بشناسیم.

اگر ما بخواهیم هنر امروز را در خدمت اسلام در آوریم، باید آفاق تذکر و تفنن را با یکدیگر اشتباه نکنیم و بدانیم که هنر (اگر آن چنان که هست ملحوظ شود، نه آن چنانکه باید باشد) در خدمت تفنن بشر قرار گرفته است.

مردم عموماً به سینما و تلویزیون به‌عنوان وسایلی که «ساعات فراغت» آن‌ها را پُر می‌کند می‌اندیشند و نباید تصور کرد که در آن انگاره به اشتباه رفته‌اند. در باب حقیقت مفهوم ارتباط‌جمعی نیز هرچند سخن بسیار است، اما مسامحتاً شاید بتوان قبول کرد که اجتماعات کنونی انسان‌ها به وسایلی برای ارتباط‌جمعی نیازمند باشند. پر کردن ساعات فراغت مردم نیز، در این روزگار، نیازی است که باید برآورده شود. اما آیا ارتباط‌جمعی و پر کردن ساعات فراغت مردم، با ذکر و تذکر و تفکر قابل جمع نیستند؟

۳d_people__span

پرسش و پاسخ

چنانچه پیرامون این درس پرسشی دارید، از بخش زیر برای ما ارسال کنید:

نام شما:*

ایمیل شما:*

تعداد بازدید:695
بدون دیدگاه

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*


*

RSS